De Groninger en Noord-Drentse overheden hebben gezamenlijk een uitgebreide brief gestuurd aan de Tweede Kamer over het wetsvoorstel dat bekendstaat als de Groningenwet. In de week van 30 maart bespreekt de Kamer dit voorstel, dat belangrijke onderdelen bevat uit de kabinetsreactie Nij Begun. Volgens de regionale overheden wijkt het wetsvoorstel op cruciale onderdelen af van eerdere toezeggingen van het kabinet. De provincie, gemeenten en waterschappen roepen de Tweede Kamer daarom op om gerichte aanpassingen door te voeren.
“Het kabinet heeft Groningen een generatielange aanpak van schade, veiligheid en herstel beloofd. Dan moet de wet ook de generatielange zekerheid bieden waarop inwoners recht hebben. Dat kan alleen met een wet die zekerheid biedt aan inwoners die jarenlang de gevolgen van gaswinning dragen en een wet die niet vrijblijvend is”, aldus René Paas namens de regio. De brief aan de Tweede Kamer gaat in op zes cruciale punten voor de regio. De drie voornaamste punten:
1. Zet toezeggingen om in harde garanties
In de huidige wettekst staat dat het kabinet moet zorgen voor het bevorderen van brede welvaart en verduurzaming. Volgens de regio is dat te vrijblijvend. De generaties in Groningen die al decennia met de gevolgen van gaswinning te maken hebben, moeten kunnen rekenen op harde, afdwingbare toezeggingen.
De regio wil dat de kabinetsdoelen voor brede welvaart en verduurzaming als resultaatsverplichtingen worden vastgelegd. De huidige zorgplichten zijn te vrijblijvend en kunnen door toekomstige kabinetten verschillend worden ingevuld. Om de doelen te bereiken moet in de wet gegarandeerd worden dat jaarlijks toereikende middelen beschikbaar komen tot in ieder geval 2055.
2. Zorg voor een wederkerige en gelijkwaardige overlegstructuur
Het wetsvoorstel geeft het Rijk de regie over het overleg met regionale overheden. De regio vindt dat onjuist, omdat zij medeverantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de Sociale en Economische Agenda’s en andere onderdelen van Nij Begun. Daarom pleit de regio voor wederkerigheid: overleg moet ook op initiatief van de regio kunnen plaatsvinden en de inbreng moet serieus worden meegewogen. De regio verzet zich tegen de huidige interpretatie waarin overleg alleen op initiatief van het Rijk plaatsvindt. De regio eist dat het overleg wederkerig is en dat regionale overheden zelf hun vertegenwoordiging bepalen.
3. Voorkom dat inwoners met toekomstige schade blijven zitten
Het voorstel bevat een grensbedrag van 60.000 euro voor vereenvoudigd schadeherstel, waarbij inwoners kiezen voor ‘daadwerkelijk herstel’. Maar aan deze keuze is nu finale kwijting verbonden: toekomstige schade wordt dan niet meer vergoed. De voorwaarde dat inwoners afstand doen van toekomstige schadeclaims als zij kiezen voor ‘daadwerkelijk herstel’ is volgens de regio onrechtvaardig en onacceptabel. In de zwaarst gedupeerde gemeenten is toekomstige schade niet uit te sluiten; inwoners mogen daar niet met onverhaalbare schade blijven zitten.
Groningenwet moet duidelijkheid en zekerheid bieden
De regio vindt dat met deze aanpassingen de Groningenwet passend is bij de realiteit van het gebied en bij de belofte van een generatielange aanpak. De regio wil één ding: een betrouwbare overheid die duidelijkheid en zekerheid biedt voor inwoners en ondernemers. Zij leven al te lang in onzekerheid. De gezamenlijke brief is opgesteld namens de provincie, alle Groninger gemeenten, de Noord-Drentse gemeenten Tynaarlo, Noordenveld en Aa en Hunze en de waterschappen Noorderzijlvest en Hunze en Aa’s.