Over Nij Begun

In 2025 werden de eerste stappen gezet in de uitvoering. De eerste inwoners konden gebruikmaken van de isolatieaanpak. Ook gingen opnieuw subsidieregelingen open voor ondernemers en agrariërs. Dankzij de financiering van Nij Begun kunnen deze bestaande programma’s worden voortgezet en verder uitgebouwd. 

Daarnaast ging de uitvoering van de Sociale Agenda van start, met de eerste initiatieven voor inwoners, zoals extra ondersteuning voor kinderen, jongeren en mensen in een kwetsbare positie. 

Ook werd de Economische Agenda definitief vastgesteld en begon de verdere uitwerking richting concrete projecten en investeringen in de regio. 

Ook werd in 2025 een belangrijke stap gezet in het volgen van de voortgang. Met de eerste Staat van Groningen en Noord-Drenthe werd zichtbaar hoe het echt gaat in de regio en waar nog verbetering nodig is. Dit helpt om te blijven leren en bij te sturen. 

Lees hier de hele terugblik van 2025

Op 19 april 2024 stopte de gaswinning uit het Groningenveld definitief.  

In dat jaar begon ook het uitwerken van de Nij Begun plannen. Daarbij stond één ding centraal: dit kan alleen samen met inwoners. Ook de parlementaire enquêtecommissie benadrukte dit. In haar elfde aanbeveling stond dat verantwoordelijken met Groningers in gesprek moeten gaan over hoe de ereschuld wordt ingelost. 

Daarom is er in 2024 op veel momenten geluisterd en samengewerkt. Inwoners, jongeren, ondernemers en maatschappelijke organisaties dachten mee en deelden hun ervaringen, zorgen en ideeën. Er waren bijeenkomsten, gesprekken en mogelijkheden om reacties te geven. De opgehaalde verhalen en inzichten vormden een belangrijke basis voor de plannen. 

Stap voor stap kregen de plannen meer vorm. Er werd onder andere gewerkt aan hoe schadeherstel en versterking beter en menselijker kunnen, hoe woningen verduurzaamd kunnen worden en hoe er meer aandacht komt voor welzijn, leefbaarheid en kansen in de regio. 

Dit gezamenlijke werk leidde uiteindelijk tot vier belangrijke plannen die in 2025 werden gepresenteerd: de Agenda voor Herstel, de Isolatieaanpak, de Sociale Agenda en de Economische Agenda.  

In 2023 kwam er een belangrijk kantelpunt. Op 24 februari werd het rapport ‘Groningers boven gas’ gepresenteerd door de parlementaire enquêtecommissie. De conclusie was duidelijk en hard: de belangen van Groningers zijn jarenlang structureel genegeerd, met grote gevolgen voor hun leven. Voor veel bewoners bevestigde dit wat zij al lange tijd voelden en meemaakten. 

Op 31 maart kwamen de Groningse overheden als reactie met het document ‘Ereschuld: herstel en perspectief voor Groningen’. Daarin werd een eerste richting gegeven voor hoe het anders moet. Niet alleen door schade te herstellen en huizen te versterken, maar ook door breder te kijken: hoe maken we het leven voor inwoners weer beter? Hoe zorgen we dat jongeren dezelfde kansen krijgen als elders? En wat is er nodig om weer vooruit te kunnen kijken? Het uitgangspunt was duidelijk: dit kan alleen samen met inwoners, en met meer aandacht voor de menselijke kant. 

Een maand later, op 25 april 2023, volgde de reactie van het kabinet. In een pakket genaamd ‘Nij Begun’ werd met 50 maatregelen vastgelegd wat er nodig is voor herstel en toekomst in Groningen en Noord-Drenthe. Daarbij hoorde ook een belangrijke voorwaarde: een definitief einde aan de gaswinning uit het Groningenveld. Lees meer over het einde van gaswinning bij ‘Nij Begun in 2024′.  

In 1959 werd het eerste gas van het Groningenveld ontdekt bij Slochteren. In 1963 werd er voor het eerst gas gewonnen uit het veld. In de jaren negentig kwamen er steeds meer signalen dat dit grote gevolgen had voor de regio. Er ontstonden aardbevingen, huizen raakten beschadigd en voor veel bewoners voelde hun eigen huis niet langer veilig. De zware beving bij Huizinge in 2012 was voor velen een kantelpunt. Angst, onzekerheid en stress namen toe, terwijl schadeherstel vaak lang duurde en mensen zich niet gehoord voelden. In de jaren daarna kwam er steeds meer aandacht voor de problemen. In 2014 nam het kabinet de eerste maatregelen en in 2015 werden organisaties opgericht om schadeafhandeling en versterking te regelen. In 2018 werd besloten dat de gaswinning uiterlijk in 2023 zou stoppen, en in 2020 werd dit versneld afgebouwd. De behoefte van inwoners aan erkenning en duidelijkheid was er al lange tijd, maar kreeg nu pas breder gehoor. De Tweede Kamer startte in 2021 een parlementaire enquête. In 2022 kregen bewoners en andere betrokkenen de ruimte om hun verhaal te doen. In 2023 volgde een harde conclusie, lees meer bij ‘De start van Nij Begun in 2023’.