Vierde generatie op dezelfde boerderij
De geschiedenis van het bedrijf gaat terug tot 1933, toen de overgrootvader van Willem als pachter op de boerderij in Rottum begon. Sindsdien bleef het bedrijf in de familie. In 2024 nam Willem het stokje over van zijn ouders en werd hij de vierde generatie die het bedrijf runt.
De boerderij zelf kent een nog veel langere geschiedenis. De oude monumentale boerderij bestaat deels uit oude kloostermoppen en in de voorgevel van de woning zit een restauratiesteen uit 1624. Al eeuwenlang wordt er gewoond en gewerkt op deze plek.
“Wij zijn trots op het rijksmonument dat we hebben”, vertelt Willem. “Tegelijkertijd brengt dat ook uitdagingen met zich mee. Je wilt het gebouw goed onderhouden en toekomstbestendig houden, maar je kunt niet zomaar alles aanpassen.”
Frustratie door schade en versterking
Net als veel agrarische ondernemers in het aardbevingsgebied heeft ook de familie Smits te maken met schade aan oude gebouwen. Vooral een historische gevel van de woning baart zorgen.
Volgens Willem is de situatie meerdere keren onderzocht, maar bleef een oplossing uit. “Er is begrip voor onze situatie, experts vertellen ons tijdens inspecties dat er wat gebeuren moet. Maar uiteindelijk krijgen we steeds te horen dat alles aan de norm voldoet. Dat zorgt wel voor frustratie.”
Bij het zoeken naar mogelijkheden kreeg het gezin ondersteuning van een agroconsulent. Die hielp hen om niet vast te blijven lopen in procedures, maar juist te kijken naar andere routes om de monumentale boerderij toekomstbestendig te houden.
“Zij weten welke wegen je moet bewandelen en bij welke organisaties je moet zijn. Dat helpt enorm.”
Investeren in innovatie
De belangrijkste tak van het bedrijf is de teelt van pootaardappelen. Jaarlijks teelt Willem ongeveer negentig hectare, naast suikerbieten en tarwe. Na de oogst worden de aardappelen in de winterperiode gesorteerd voordat ze naar klanten in Europa en daarbuiten gaan.
Om dat proces te verbeteren investeerde hij in een nieuwe sorteermachine. Dankzij ondersteuning vanuit de Maatwerkregeling van het Agroprogramma werd die investering haalbaar.
De technologie verschilt sterk van traditionele sorteermethoden. Waar aardappelen normaal gesproken door sorteerzeven in verschillende maten gesorteerd worden, maakt de nieuwe machine van iedere aardappel tientallen foto’s. Op basis daarvan wordt een driedimensionaal model gemaakt, waarmee de machine nauwkeurig bepaald in welke maat de aardappel thuishoort.
“Daardoor kunnen we de aardappelen veel preciezer sorteren. We verwachten dat we vijf tot tien procent meer aardappelen in de juiste maat kunnen afleveren. Dat levert uiteindelijk een betere prijs op.”
Minder handwerk, meer kwaliteit
De voordelen gaan verder dan alleen een betere sortering. De machine herkent ook beschadigde aardappelen, kluiten en andere afwijkingen. Dat vermindert de hoeveelheid handmatig werk in een periode waarin goed personeel steeds lastiger te vinden is. Daarnaast zorgt de technologie voor een constantere kwaliteit.
“Mensen kunnen geweldig werk leveren, maar iedereen heeft weleens een mindere dag of raakt afgeleid. Een machine werkt constanter. Klanten kunnen erop vertrouwen dat ze steeds dezelfde kwaliteit krijgen.”
Ook aan de werkomstandigheden is gedacht. In combinatie met de nieuwe installatie wordt een stofafzuigsysteem geplaatst, waardoor het werk in de schuur gezonder en prettiger wordt.
Een plek in de monumentale schuur
Bijzonder aan de investering is dat de nieuwe sorteermachine niet in een moderne loods staat, maar in de monumentale schuur van het bedrijf.
Dat vroeg om extra creativiteit. De historische schuur heeft andere afmetingen en hoogtes dan een moderne bedrijfshal. Toch koos Willem bewust voor deze locatie.
“Zo’n machine staat er dertig jaar of langer. Dan is het mooi als je een oud gebouw weer een goede functie kunt geven. Het was passen en meten, maar uiteindelijk is het gelukt.”
Gewoon doen
De aanvraag van de Maatwerkregeling diende Willem zelf in. Dat ging niet zonder hobbels. Een eerdere aanvraag viel buiten de boot bij een loting en later werd een aanvraag afgewezen omdat bepaalde documenten niet aan de voorwaarden voldeden. Toen keek hij kritisch naar zijn aanvraag, vroeg advies aan zijn accountant en probeerde het opnieuw. Met succes.
Voor andere boeren die nog twijfelen over een aanvraag heeft hij dan ook een duidelijk advies: “Niet twijfelen, maar indienen. Zorg dat je alle informatie goed op orde hebt en laat eventueel iemand meekijken. De kans is er en het geld ligt klaar. Pak het op en maak je bedrijf er beter mee.”
