Snel naar
Over Nij Begun
Wat is Nij Begun?
Nij Begun is de langjarig aanpak voor Groningen en Noord-Drenthe die werkt aan herstel en toekomstperspectief, na de gevolgen van de gaswinning. De maatregelen van Nij Begun zijn ondergebracht in de thema’s Herstel, Isolatie, Sociaal en Economie. Lees meer op de Over Nij Begun pagina.
Waarom is Nij Begun opgericht?
Jarenlang werd aardgas gewonnen uit het Groningenveld. Daardoor ontstonden aardbevingen, schade aan woningen en veel onzekerheid voor inwoners.
De Tweede Kamer wilde onderzoeken hoe dit heeft kunnen gebeuren. Daarom kwam er een parlementaire enquête. Dat is het meest uitgebreide onderzoek dat de Tweede Kamer kan doen.
De enquêtecommissie sprak met veel betrokkenen en onderzocht wat er misging. De conclusie was duidelijk: de belangen van Groningers en Noord-Drenten hebben te vaak niet voorop gestaan. Ook werd duidelijk dat de gevolgen van de gaswinning veel groter waren dan lange tijd werd gedacht.
Na dit onderzoek besloot het kabinet dat er niet alleen gewerkt moest worden aan schadeherstel en versterking, maar ook aan een betere toekomst voor de regio. Daarom kwam het kabinet in 2023 met Nij Begun: een langjarige aanpak voor herstel en toekomstperspectief in Groningen en Noord-Drenthe.
Waar kan ik terecht met vragen?
Bekijk onze contactpagina voor meer informatie over contactmogelijkheden.
Voor welke gebieden geldt Nij Begun?
Voor de hele provincie Groningen en de Noord-Drentse gemeenten Aa en Hunze, Noordenveld en Tynaarlo.
Waarom doen de drie Noord-Drentse gemeenten mee?
Bij de afbakening is gekeken naar het gebied dat gevolgen heeft ondervonden van de gaswinning. Daarom maken ook de gemeenten Tynaarlo, Aa en Hunze en Noordenveld onderdeel uit van Nij Begun.
Wie werken samen binnen Nij Begun?
Binnen Nij Begun werken het Rijk, de provincie Groningen, de Groningse gemeenten, de Noord-Drentse gemeenten Aa en Hunze, Noordenveld en Tynaarlo, waterschap Noorderzijlvest en waterschap Hunze en Aa’s samen. Daarnaast worden inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, kennis- en onderwijsinstellingen en verschillende uitvoeringsorganisaties betrokken bij de ontwikkeling en uitvoering van plannen.
Hoelang loopt Nij Begun?
Nij Begun is een langjarige aanpak. De gevolgen van de gaswinning zijn voor veel inwoners en ondernemers nog altijd merkbaar. Met Nij Begun wordt niet alleen gewerkt aan het herstel van bestaande problemen, maar ook aan een sterke en leefbare regio voor huidige én toekomstige generaties.
De looptijd verschilt per thema en maatregel. Zo richt de Isolatieaanpak zich de komende jaren op het beter isoleren en ventileren van woningen in Groningen en Noord-Drenthe. De investeringen worden nu gedaan, maar de voordelen daarvan, zoals meer wooncomfort, lagere energiekosten en duurzamere woningen, werken nog jarenlang door.
Binnen de Sociale Agenda wordt dertig jaar lang gewerkt aan doelen die bijdragen aan de brede welvaart van inwoners, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid, leefbaarheid en kansen voor kinderen. De Economische Agenda heeft ook een looptijd van dertig jaar (2026-2056) en richt zich op duurzame investeringen in werkgelegenheid, innovatie en economische ontwikkeling.
Veel maatregelen van Nij Begun zijn bedoeld om niet alleen nu verschil te maken, maar ook bij te dragen aan een regio waar toekomstige generaties prettig kunnen wonen, leven en werken. De voortgang wordt jaarlijks gevolgd via de Staat van Groningen en Noord-Drenthe.
Hoe zijn inwoners betrokken bij Nij Begun?
De inbreng van inwoners is gebruikt bij het opstellen van de verschillende agenda’s en maatregelen. Zo zijn voor de Sociale Agenda honderden gesprekken gevoerd, konden inwoners via een internetconsultatie meedenken over de Isolatieaanpak en is de Economische Agenda mede gevormd door participatierondes in de regio.
Ook tijdens de uitvoering van Nij Begun blijven inwoners betrokken, bijvoorbeeld via bijeenkomsten, gesprekken in de regio, participatietrajecten en de jaarlijkse gesprekken rond de Staat van Groningen en Noord-Drenthe. De ervaringen en signalen die daarbij worden opgehaald helpen bij het verder verbeteren van de aanpak.
Wat doet Nij Begun voor mij?
Benieuwd welke regelingen voor jou beschikbaar zijn? Op de pagina Aanvragen vind je een overzicht van alle subsidies en fondsen die mogelijk zijn door Nij Begun.
Veel maatregelen van Nij Begun zijn bedoeld om niet alleen nu verschil te maken, maar ook bij te dragen aan een regio waar toekomstige generaties prettig kunnen wonen, leven en werken. Daarom merk je van veel maatregelen waar nu aan wordt gewerkt niet direct resultaat. Het gaat vaak om veranderingen die tijd vragen, maar die op de lange termijn bijdragen aan een sterker, leefbaarder en toekomstbestendig Groningen en Noord-Drenthe.
Tegelijk zijn er ook regelingen waar inwoners, woningeigenaren, ondernemers, agrariërs en maatschappelijke organisaties nú gebruik van kunnen maken. Via verschillende subsidies en fondsen kun je bijvoorbeeld investeren in je woning, een initiatief voor je buurt of dorp, of de toekomst van je bedrijf.
Waar kan ik subsidie vanuit Nij Begun aanvragen?
Benieuwd welke regelingen voor jou beschikbaar zijn? Op de pagina Aanvragen vind je een overzicht van alle subsidies en fondsen die mogelijk zijn door Nij Begun.
Ik lees over brede welvaart? Wat is dat?
Brede welvaart gaat over meer dan inkomen of economische groei. Het gaat ook over gezondheid, onderwijs, werk, leefbaarheid, sociale contacten, kansen voor kinderen en jongeren en de kwaliteit van leven. Kortom: alles wat ervoor zorgt dat mensen prettig kunnen wonen, leven en werken. Het versterken van de brede welvaart is een belangrijk doel van Nij Begun. Daarom investeert Nij Begun niet alleen in herstel van de gevolgen van de gaswinning, maar ook in de toekomst van Groningen en Noord-Drenthe.
Binnen de Sociale Agenda gebeurt dat bijvoorbeeld door te investeren in (mentale) gezondheid, leefbaarheid, kansen voor kinderen en jongeren en het meedoen in de samenleving. De Economische Agenda draagt bij aan brede welvaart door te investeren in werkgelegenheid, onderwijs, innovatie, ondernemerschap en een sterke regionale economie.
Hoe verhouden Nationaal Coördinator Groningen en Instituut Mijnbouwschade Groningen zich tot Nij Begun?
Het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) en de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) zijn zelfstandige organisaties met een eigen wettelijke taak. Het IMG behandelt en vergoedt mijnbouwschade. De NCG is verantwoordelijk voor de uitvoering van de versterkingsoperatie en ondersteunt inwoners bij het versterken van gebouwen die mogelijk niet aardbevingsbestendig zijn.
Nij Begun is een langjarige aanpak die werkt aan herstel en toekomstperspectief voor Groningen en Noord-Drenthe na de gevolgen van de gaswinning. Het programma omvat maatregelen op het gebied van herstel, isolatie, sociaal en economie.
Schadeafhandeling en versterking blijven de verantwoordelijkheid van het IMG en de NCG. Tegelijkertijd hebben veel inwoners te maken met meerdere organisaties. Daarom is een van de doelen van Nij Begun om de samenwerking tussen overheden en uitvoeringsorganisaties te verbeteren, zodat inwoners beter worden geholpen en minder last hebben van ingewikkelde processen. Het IMG en de NCG spelen daarin een belangrijke rol. Daarom wordt binnen verschillende maatregelen van Nij Begun samengewerkt en afgestemd met deze organisaties.
Wat is het verschil tussen Nij Begun en Nationaal Programma Groningen?
Zowel Nationaal Programma Groningen als Nij Begun komen voort uit de gevolgen van de aardgaswinning in Groningen, maar hebben een verschillende opdracht.
Nationaal Programma Groningen is in 2019 door het Rijk, de provincie Groningen en de Groningse gemeenten opgericht om 10 jaar lang te investeren in de brede welvaart van Groningen. Nationaal Programma Groningen ondersteunt projecten en initiatieven die bijdragen aan leefbaarheid, economie, onderwijs, natuur, klimaat en kwaliteit van leven.
Nij Begun is voortgekomen uit de kabinetsreactie op de parlementaire enquête aardgaswinning Groningen en richt zich op erkenning, herstel en perspectief voor Groningen en Noord-Drenthe na de gevolgen van de gaswinning. De maatregelen zijn ondergebracht in de thema’s Herstel, Isolatie, Sociaal en Economie.
Beide programma’s hebben een eigen opdracht, bestuur en budget, maar werken steeds vaker samen. Binnen zowel de Sociale als de Economische Agenda wordt een aantal succesvolle programma’s van Nationaal Programma Groningen voortgezet. Sinds 2026 zijn de Sociale Agenda en Economische Agenda van Nij Begun samen met Nationaal Programma Groningen gevestigd in Niemeyer in Groningen. Door kennis, netwerken en expertise te bundelen versterken de organisaties elkaar in hun inzet voor de regio.
Herstel
Wat valt er allemaal onder Nij Begun thema Herstel?
Het thema Herstel richt zich op het herstellen van de gevolgen van gaswinning. En dat gaat verder dan de schade aan gebouwen. Het gaat ook om gezondheid, vertrouwen en leefbaarheid. Onder herstel hoort naast programma’s voor MKB, Agro en Erfgoed ook de Agenda voor herstel. De agenda gaat over de samenwerking tussen de organisaties om bewoners beter te ondersteunen.
Is Herstel hetzelfde als schadeafhandeling en versterking?
Nee. Schadeafhandeling en versterking blijven de verantwoordelijkheid van het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) en de Nationaal Coördinator Groningen (NCG). Het thema Herstel kijkt breder en richt zich ook op de maatschappelijke en persoonlijke gevolgen van de gaswinning, zoals gezondheid, vertrouwen in de overheid, leefbaarheid en het verbeteren van de ondersteuning van inwoners
Wat houdt de Agenda voor Herstel in?
De gevolgen van de gaswinning zijn voor veel inwoners en ondernemers nog altijd merkbaar. Het thema Herstel richt zich daarom op het herstellen van de gevolgen van de gaswinning voor inwoners, ondernemers en de regio als geheel. Daarbij gaat het niet alleen om schade aan gebouwen, maar ook om gezondheid, vertrouwen en leefbaarheid.
In juni 2025 is met de Agenda voor Herstel door overheden en uitvoeringsorganisaties afgesproken om samen te werken aan veilige, schadevrije en verduurzaamde woningen, leefbare dorpen en wijken en een overheid die beter aansluit bij de behoeften van inwoners. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat bewoners en ondernemers beter worden ondersteund vanuit één overheid.
Lees meer op de pagina over Herstel.
Wat doet de Agenda voor Herstel?
Met de Agenda voor Herstel wil Nij Begun ervoor zorgen dat inwoners en ondernemers beter worden ondersteund en minder last hebben van ingewikkelde procedures. Een belangrijk doel is dat overheden en uitvoeringsorganisaties meer samenwerken als één overheid, zodat inwonersgehoord, geholpen en ondersteund worden. De aanpak moet zoveel mogelijk aansluiten bij de situatie en behoeften van bewoners en ondernemers.
Wat betekent één overheid?
Bij schadeherstel, versterking en verduurzaming hebben inwoners vaak te maken met verschillende organisaties. Met de Agenda voor Herstel werken deze organisaties nauwer samen, zodat inwoners niet steeds opnieuw hun verhaal hoeven te vertellen en beter worden geholpen.
Het doel is dat inwoners minder zelf hoeven uit te zoeken of te regelen en meer ondersteuning krijgen die past bij hun situatie. Zo moet de overheid voor inwoners zoveel mogelijk als één geheel gaan werken.
Waarom vallen het Mkb-programma, Agroprogramma en Erfgoedprogramma onder Nij Begun? Bestonden die programma’s niet al?
Ja. Deze programma’s bestonden al voordat Nij Begun in 2023 werd gepresenteerd. Het Mkb-programma en Agroprogramma zijn gestart in 2020 en het Erfgoedprogramma in 2017. Ze zijn ontstaan om specifieke gevolgen van de gaswinning aan te pakken voor ondernemers, agrariërs en Gronings erfgoed.
Na de parlementaire enquête besloot het kabinet deze bestaande aanpakken onderdeel te maken van Nij Begun. Daarmee konden ze worden voortgezet en is voor verschillende onderdelen extra geld beschikbaar gekomen.
Ze vallen onder het thema Herstel omdat ze helpen bij het herstellen van directe gevolgen van de gaswinning. Denk aan ondernemers die door schade of versterking niet kunnen investeren, agrariërs bij wie schade en bedrijfsvoering door elkaar lopen en monumenten die moeten worden hersteld of versterkt zonder hun bijzondere karakter te verliezen.
Isolatieaanpak
Wat is de isolatieaanpak van Nij Begun?
Met de Isolatieaanpak helpt Nij Begun woningeigenaren in Groningen en Noord-Drenthe om hun woning beter te isoleren en ventileren. Zo worden woningen comfortabeler, energiezuiniger en beter voorbereid op de toekomst. Woningeigenaren kunnen daarbij gebruikmaken van subsidie en ondersteuning.
De Isolatieaanpak draagt niet alleen bij aan lagere energiekosten en meer wooncomfort, maar ook aan de ambitie om Groningen en Noord-Drenthe als eerste regio in Nederland klaar te maken voor een aardgasvrije toekomst.
Meer informatie over subsidie, voorwaarden en de aanvraagprocedure vind je via isolatie.nijbegun.nl.
Voor wie is de regeling bedoeld?
De Isolatieaanpak is bedoeld voor woningeigenaren in de provincie Groningen en de gemeenten Aa en Hunze, Noordenveld en Tynaarlo. In bepaalde situaties kunnen ook verhuurders, Verenigingen van Eigenaars (VvE’s), woonverenigingen, wooncoöperaties en eigenaren van woonboten, woonwagens of monumenten gebruikmaken van de regeling. Op isolatie.nijbegun.nl lees je hoe de isolatieaanpak voor de verschillende groepen werkt.
Waarom investeert Nij Begun in isolatie?
De Isolatieaanpak is een van de maatregelen uit Nij Begun. Het kabinet heeft deze maatregel opgenomen naar aanleiding van de parlementaire enquête aardgaswinning Groningen. Daarbij is afgesproken om niet alleen te werken aan herstel van de gevolgen van de gaswinning, maar ook aan een betere toekomst voor Groningen en Noord-Drenthe.
Veel woningen in de regio zijn nog niet goed geïsoleerd en geventileerd. Met de Isolatieaanpak wil Nij Begun inwoners helpen hun woning comfortabeler, energiezuiniger en toekomstbestendig te maken. Daarbij krijgen woningeigenaren gratis ondersteuning en subsidie om hun woning te isoleren en ventileren.
De maatregel draagt ook bij aan de ambitie om Groningen en Noord-Drenthe als eerste regio van Nederland voor te bereiden op een aardgasvrije toekomst.
Wat als ik hulp nodig heb bij het aanvragen van subsidie of het begrijpen van de regeling?
Via de Isolatieaanpak Nij Begun is gratis ondersteuning beschikbaar voor woningeigenaren. Ondersteuners kunnen helpen bij vragen over de regeling, het aanvragen van subsidie en de stappen die nodig zijn om gebruik te maken van de Isolatieaanpak.
Daarnaast kan een isolatieadviseur inzicht geven in de mogelijkheden voor de woning en hij/zij stelt een isolatieplan op. Voor monumentale woningen is speciale begeleiding beschikbaar van een monumentenregisseur.
Meer informatie over de beschikbare ondersteuning vind je op isolatie.nijbegun.nl.
Waarom werkt Nij Begun met een bedrijvennetwerk?
Om de Isolatieaanpak uit te voeren zijn vakmensen en gespecialiseerde bedrijven nodig. Groningen en Noord-Drenthe hebben de ambitie om in de komende jaren grote aantallen woningen te isoleren en ventileren. Dat kan alleen met voldoende uitvoerende bedrijven die bekend zijn met de werkwijze van de Isolatieaanpak.
Door bedrijven te laten aansluiten bij een bedrijvennetwerk kunnen bedrijven kennis delen, op de hoogte blijven van ontwikkelingen en bijdragen aan een goede uitvoering van de Isolatieaanpak. Daarmee profiteren niet alleen de aangesloten bedrijven, maar ook inwoners en de regio als geheel.
Waarom duurt het proces van aanvraag tot uitvoering soms langer dan verwacht?
Veel inwoners willen graag snel aan de slag met het isoleren en ventileren van hun woning. Tegelijkertijd bestaat de Isolatieaanpak uit verschillende stappen, zoals het eventueel opstellen van een isolatieplan, het aanvragen van subsidie en het inplannen van de werkzaamheden. Ook zijn er meerdere partijen betrokken, zoals ondersteuners, adviseurs en uitvoerende bedrijven. Daardoor kan het soms langer duren voordat maatregelen kunnen worden uitgevoerd.
Daarnaast is de belangstelling voor de Isolatieaanpak groot. Dit kan invloed hebben op de beschikbaarheid van adviseurs, ondersteuners en uitvoerende bedrijven.
We werken samen met betrokken partijen aan een aanpak die voor inwoners zo duidelijk en eenvoudig mogelijk is en gebruiken ervaringen uit de praktijk om processen verder te verbeteren.
Hoe is het versterkingsgebied bepaald?
Het is de wens van de regio om degenen die het hardst zijn getroffen en de meeste hinder en schade hebben ondervonden van de gaswinning, extra te compenseren. In afstemming tussen Rijk en regio is dit gedefinieerd als het ‘versterkingsgebied’. Het versterkingsgebied betreft alle wijken en buurten waar (afgerond naar boven) 30% of meer van de woningen onder de versterkingsopgave van Nationaal Coördinator Groningen (NCG) vallen. Ook de gebieden die logischerwijs tot het versterkingsgebied behoren zijn hier, met behulp van de expertise van de gemeente, aan toegevoegd.
Sociaal
Wat is de Sociale Agenda?
De Sociale Agenda is onderdeel van Nij Begun en richt zich op het versterken van de brede welvaart in Groningen en Noord-Drenthe. Het doel is dat inwoners nu én in de toekomst gezond kunnen leven, zich kunnen ontwikkelen en mee kunnen doen in de samenleving. Daarbij is aandacht voor thema’s zoals (mentale) gezondheid, leefbaarheid, kansen voor kinderen en jongeren, werk, bestaanszekerheid en sociale samenhang. Lees meer op de pagina over de Sociale Agenda.
Waarom heeft Nij Begun een Sociale Agenda?
Uit onderzoeken en gesprekken in de regio blijkt dat de gevolgen van de gaswinning niet alleen zichtbaar zijn aan gebouwen, maar ook invloed hebben gehad op gezondheid, welzijn, vertrouwen en kansen voor inwoners. Daarom investeert Nij Begun niet alleen in fysiek herstel, maar ook in mensen en gemeenschappen.
Wat doet de Sociale Agenda specifiek voor kinderen en jongeren?
De Sociale Agenda investeert in de kansen van kinderen en jongeren. Denk aan initiatieven op het gebied van gezondheid, onderwijs, talentontwikkeling en meedoen in de samenleving. Het doel is dat kinderen en jongeren in Groningen en Noord-Drenthe gezond kunnen opgroeien en zich optimaal kunnen ontwikkelen.
Staat van Groningen en Noord-Drenthe
Wat is de Staat van Groningen en Noord-Drenthe?
De Staat van Groningen en Noord-Drenthe is een onafhankelijk rapport dat jaarlijks, in ieder geval tot 2055, verschijnt. Het rapport komt voort uit de afspraken die zijn gemaakt na de parlementaire enquête aardgaswinning Groningen. De Staat van Groningen en Noord-Drenthe laat zien in hoeverre de doelen van Nij Begun worden bereikt op onderwerpen zoals schadeherstel, versterking, verduurzaming en brede welvaart.
Lees meer op de pagina Staat van Groningen en Noord-Drenthe.
Hoe blijf ik op de hoogte van ontwikkelingen?
Wil je op de hoogte blijven van nieuws en ontwikkelingen van Nij Begun? Op deze website publiceren we regelmatig nieuwsberichten, verhalen uit de regio, documenten en informatie over projecten en subsidies.
Je kunt je ook aanmelden voor de nieuwsbrief van Nij Begun, daarin bundelen we maandelijks het nieuws over Nij Begun. Daarnaast delen we nieuws via onze socialmediakanalen op Facebook, Instagram en LinkedIn.