Gratis bemiddeling voor inwoners die vastlopen in schade- of versterkingstraject

In dit interview vertellen mediators Marion van Dam en Marcel Douma hoe mediation bewoners kan helpen wanneer een schadeafhandeling- of versterkingstraject vastloopt. Zij leggen uit hoe mediation het gesprek weer op gang kan brengen, vertrouwen kan herstellen en voor meer rust en duidelijkheid kan zorgen. Maarten Nieuwenburg van de Raad voor Rechtsbijstand licht toe hoe bewoners kosteloos gebruik kunnen maken van mediation en andere vormen van rechtsbijstand.

Vertrouwen geven en krijgen

Een schadeafhandeling- of versterkingstraject kan erg ingrijpend zijn. “Soms voelt het voor mensen alsof ze helemaal vastzitten, ook mentaal. Dan is het belangrijk dat je als mediator kan helpen om op de situatie uit te zoomen”, vertelt Marion van Dam die werkt als mediator.

De mediationgesprekken zijn altijd vertrouwelijk. Marcel Douma zegt: “Een mediator is iemand die zorgt dat partijen bij elkaar komen. En dat ze naar een oplossing werken voor een kwestie die ze samen hebben.” Hij zorgt ervoor dat beide partijen zich veilig voelen.

Het is daarbij belangrijk dat beide partijen actief willen meewerken. “Als mediator ben ik neutraal en sta ik ten dienste van beide partijen”, legt Marcel uit. “Ze moeten zich actief inzetten om weer in gesprek te komen of tot een oplossing te komen. Ik zorg dat ze allebei gehoord worden en dat niet een van de twee ondersneeuwt.”

Samen tot een oplossing komen

Mediation is vormvrijer dan een juridisch traject met een advocaat. “Bij mediation nemen beide kanten de volle verantwoordelijkheid om tot een oplossing te komen. Bij een juridisch traject ga je op zoek naar je gelijk. Ik noem het ook wel geluk versus gelijk”, zegt Marcel.

Toch zit er ook een juridische kant aan mediation. Aan het einde van het traject volgt vaak een vaststellingsovereenkomst met de gemaakte afspraken. Deze overeenkomst laten de mediators juridisch toetsen. Maar er kunnen ook afspraken in komen over de verdere communicatie. “Bijvoorbeeld dat er vanaf dat moment twee keer per jaar overleg is tussen de bewoner en IMG of NCG”, legt Marcel uit.

Het is daarnaast mogelijk om een mediator in te schakelen tijdens of na afloop van een juridisch traject. “Mediators en advocaten vullen elkaar aan”, aldus Marion. “Advocaten kijken naar wat er juridisch mogelijk is, mediators richten zich op het vertrouwen.” De advocaat kan samen met IMG of NCG besluiten ook een mediator in te schakelen om sneller tot een besluit te komen. Zo kunnen ze een lange juridische procedure voorkomen.

Rust en zekerheid

Volgens Marion is mediation succesvol als de bewoner en IMG of NCG weer in gesprek zijn. Als mediation op tijd wordt ingezet, kan soms worden voorkomen dat er een geschil ontstaat en dat de bewoner de noodzaak ziet om een advocaat in te schakelen. “Mediation kan helpen om een vastgelopen proces te versnellen. Dat de bewoner nu sneller weet waar hij of zij aan toe is. Dat geeft rust en duidelijkheid.”

Marcel beaamt dat rust vaak een belangrijke uitkomst is voor inwoners. “Het komt vaker voor dat mensen hun schadeafhandeling- of versterkingstraject niet willen vertragen, maar heel graag de rust en het vertrouwen weer terug willen. Dan kan een traject met een mediator vaak meer opleveren dan wanneer ze een advocaat inschakelen.”

Gratis mediation

De rechtsbijstandsregeling bestaat sinds 1 juli 2023. In het begin kwamen er zo’n 40 aanvragen voor rechtsbijstand per maand, nu is dat tussen de 80 en 100. Dat is voor zowel bijstand door advocaten als mediators. “Soms moeten we mensen overtuigen dat het voor hen echt gratis is, dan geloven ze dat niet direct”, vertelt Maarten Nieuwenburg van de Raad voor Rechtsbijstand.

Mediation aanvragen kan via verschillende wegen. Zo kan een bewoner een mediator aanvragen bij de Raad voor Rechtsbijstand. “Of als iemand al een advocaat heeft, via de Raad voor Rechtsbijstand, kan die advocaat ook een mediator inschakelen”, legt Marcel uit. Het is ook mogelijk dat de bewoner voor mediation kiest in overleg met de bewonersbegeleider van NCG of de zaakbegeleider van het IMG. Gratis rechtsbijstand is er niet alleen voor de bewoners die te maken hebben met IMG en NCG, maar ook voor bewoners in Batch 1588 en Zandplatenbuurt-Zuid (te Delfzijl).

Kijk voor meer informatie over mediation en gratis rechtsbijstand bij schade door gaswinning op de website van de Raad voor Rechtsbijstand of de website van Nationaal Coördinator Groningen: